Nếu nói đến các diễn đàn lớn của Việt Nam như VN-Zoom, Tinhte, VOZ, HDVietnam..., thì thực tế không phải tất cả đều đóng cửa. Một số biến mất, một số suy giảm mạnh, một số vẫn tồn tại nhưng không còn vai trò trung tâm như giai đoạn 2005–2015.
Điều xảy ra sau đó là sự dịch chuyển sang các nền tảng mạng xã hội:
- Facebook Group thay thế phần lớn nhu cầu hỏi đáp.
- Zalo Group thay thế các cộng đồng nhỏ.
- YouTube thay thế các bài hướng dẫn dài.
- TikTok thay thế nội dung giải trí, chia sẻ kinh nghiệm ngắn.
- Reddit và Discord thu hút một bộ phận người dùng trẻ hơn.
Điều được
- Thông tin lan truyền nhanh hơn.
- Dễ tiếp cận người dùng mới.
- Không cần đăng ký diễn đàn hay học cách sử dụng.
Điều mất đi
Đây mới là điểm đáng chú ý.
Các diễn đàn cũ có cấu trúc:
- Chủ đề được phân loại rõ ràng.
- Nội dung tồn tại hàng chục năm.
- Google tìm kiếm rất hiệu quả.
- Người viết thường đầu tư bài dài và chi tiết.
Ví dụ:
- Một bài hướng dẫn sửa mainboard năm 2010 vẫn có thể giúp người đọc năm 2026.
- Một chủ đề Arduino 100 trang chứa rất nhiều kinh nghiệm thực tế.
Trong khi đó trên Facebook:
- Bài viết chìm rất nhanh.
- Cùng một câu hỏi được hỏi lại hàng trăm lần.
- Khó tìm lại nội dung cũ.
- Nội dung ngắn và ít chiều sâu hơn.
Nhiều người gọi đây là hiện tượng "Internet trở nên phân mảnh và khó tra cứu hơn".
VOZ là trường hợp đặc biệt
VOZ thực ra vẫn tồn tại và hiện nay còn khá đông thành viên. Tuy nhiên nội dung đã thay đổi đáng kể:
- Từ diễn đàn công nghệ chuyên sâu.
- Chuyển thành cộng đồng thảo luận xã hội, kinh tế, đời sống nhiều hơn.
Đây cũng là xu hướng chung của nhiều diễn đàn trên thế giới.
Về mặt xã hội
Có thể nói giai đoạn diễn đàn suy giảm đã khiến:
- Tri thức cộng đồng bị phân tán.
- Nội dung dài và chuyên sâu ít dần.
- Các nhóm kín thay thế không gian công khai.
- Khả năng tìm kiếm kiến thức kỹ thuật cũ giảm đáng kể.
Đối với người làm kỹ thuật như Arduino, Linux, Nginx, RF, điện tử... thì đây là tổn thất khá lớn. Trước đây chỉ cần tìm trên VN-Zoom, VOZ, Tinhte là có thể gặp các bài phân tích rất sâu. Hiện nay nhiều kiến thức tương tự nằm rải rác trong Facebook, Discord hoặc Telegram, khó lập chỉ mục và khó lưu trữ lâu dài.
Thú vị là vài năm gần đây có xu hướng ngược lại: một số cộng đồng đang quay lại mô hình diễn đàn, wiki hoặc Reddit vì họ nhận ra mạng xã hội rất tốt cho tương tác nhanh nhưng khá kém trong việc lưu giữ tri thức lâu dài.